
Rani (2025) රාණී: සත්යය සොයා මවකගේ නිර්භීත සටන!
“Rani” (රාණී) , 2025 වසරේ ජනවාරි මස 30 වන දින තිරගත වූ ශ්රී ලාංකීය සිංහල චිත්රපටයකි. අශෝක හන්දගම (Asoka Handagama) විසින් අධ්යක්ෂණය කරන ලද මෙම චිත්රපටය, Lyca Productions නිෂ්පාදනයක් වන අතර, 1990 දශකයේ ශ්රී ලංකාවේ සිදු වූ සත්ය සිදුවීමක් පදනම් කරගෙන නිර්මාණය කර ඇත. මානව හිමිකම් ක්රියාකාරිකයෙකු, මාධ්යවේදියෙකු සහ ලේඛකයෙකු වූ රිචඩ් ද සොයිසාගේ ඛේදජනක මරණය සහ ඔහුගේ මව වූ වෛද්ය මනෝරාණි සරවණමුත්තු යුක්තිය සඳහා කළ නොනැසී පැවති සටන මෙම චිත්රපටයේ කතා තේමාවයි.
කතාව:
චිත්රපටය ආරම්භ වන්නේ 1988-1990 කාලපරිච්ඡේදයේ ශ්රී ලංකාවේ දේශපාලන ව්යාකූලත්වය සහ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනයන් පසුබිම් කරගෙනය. එකල ජනාධිපති රණසිංහ ප්රේමදාස යුගයේ, රජයේ කුරිරු ක්රියාවන්ට විරෝධය පළ කළ මාධ්යවේදීන්, ක්රියාකාරිකයින් සහ සාමාන්ය පුරවැසියන් සිය දහස් ගණනක් අතුරුදන් වීමට ලක් විය. මෙම භයානක යුගයේ, රිචඩ් ද සොයිසා (Richard de Zoysa – Rehan Amaratunga) යනු නිර්භීතව රජයේ අසාධාරණයන් ලොවට හෙළි කළ මාධ්යවේදියෙකි. ඔහු එංගලන්තයේ අධ්යාපනය ලැබූ පුද්ගලයෙකු වන අතර, ශ්රී ලංකාවේ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනයන් ජාත්යන්තරව හෙළිදරව් කිරීම සඳහා කැප වූ තරුණ ලේඛකයෙකි.
1990 පෙබරවාරි මස 18 වන දින, රිචඩ් තම මව වෛද්ය මනෝරාණි සරවණමුත්තු (Dr. Manorani Saravanamuttu – Swarna Mallawarachchi) සමඟ ජීවත්වන කොළඹ නිවසේදී, අනන්ය සන්නද්ධ පිරිසක් විසින් පැහැර ගනු ලබයි. ඔහු සජීවීව දකින අවසන් වරට වන්නේ මෙහිදීය. දින කිහිපයකට පසු, මොරටුව වෙරළ තීරයේදී ඔහුගේ මළ සිරුර හමුවේ. සිරුරේ ඇති වූ තුවාල පෙන්වා දෙන්නේ ඔහු දරුණු වධහිංසාවලට ලක් කර මරා දැමූ බවයි. මෙම ඛේදජනක සිදුවීම ජාත්යන්තරව කම්පනයට හා විරෝධතාවලට තුඩු දුන්නේය.
තම එකම පුත්රයාගේ අහිමිවීම හමුවේ බිඳවැටීම වෙනුවට, වෛද්ය මනෝරාණි සරවණමුත්තු යුක්තිය සඳහා වූ නිර්භීත සටනක් ආරම්භ කරයි. ඇය ඉල්ලා සිටින්නේ හුදු තම පුත්රයාගේ මරණයට යුක්තිය පමණක් නොවේ; එම යුගයේ සිදුවූ සියලුම අතුරුදන්වීම් සහ මිනීමැරුම් පිටුපස සැඟවුණු සත්යය හෙළි කිරීමටයි. බලයේ සිටි දේශපාලඥයින්, පොලිසිය සහ ආරක්ෂක අංශ ඇයගේ විමර්ශනයන්ට බාධා කළද, ඇය පසුබට නොවේ. ඇය ජාත්යන්තර මානව හිමිකම් සංවිධාන, නීතීඥයින් සහ මාධ්යවේදීන් සමඟ සම්බන්ධ වන අතර, ලොව පුරා තම පුත්රයාගේ කතාව ප්රචාරය කරයි.
චිත්රපටය රිචඩ්ගේ මරණයට වගකිව යුතු පුද්ගලයින් සොයා ගැනීමට මනෝරාණි කරන උත්සාහයන් මනාව ඉදිරිපත් කරයි. ඇය නීතිමය ක්රියාමාර්ග ගනිමින්, පොලිස් පරීක්ෂණවලට බලපෑම් කරමින්, මාධ්ය ප්රකාශන කරමින් තම සටන කරගෙන යන අයුරු චිත්රපටයෙන් දැක්වේ. ඇයගේ මෙම නොනැසී පවතින උත්සාහය නිසා, රිචඩ්ගේ නඩුව ජාත්යන්තර අවධානයට ලක් වන අතර, ශ්රී ලංකාවේ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනයන් ගැන ලොව දැනුවත් වේ. චිත්රපටයේ සමහර දර්ශනවලදී, එකල අමාත්යවරුන් වූ ලලිත් අතුලත්මුදලි (Lalith Athulathmudali – Sanath Gunathilake), මහින්ද රාජපක්ෂ (Mahinda Rajapaksa – Bimal Jayakodi) සහ මංගල සමරවීර (Mangala Samaraweera – Ashan Dias) වැනි දේශපාලන චරිත ද ඇතුළත් වේ.
චිත්රපටය පුරා, මනෝරාණි තම පුත්රයාගේ ළමා කාලය, ඔහුගේ සිහින, ඔහුගේ ලේඛන සහ ඔහු රටට කැප වූ ආකාරය සිහිපත් කරමින් සංවේදී මොහොත් රැසක් ඇතුළත් වේ. රිචඩ් හුදු මාධ්යවේදියෙකු පමණක් නොව, නාට්යකරුවෙකු, කවියෙකු සහ සමාජ සාධාරණත්වය වෙනුවෙන් කටයුතු කළ ක්රියාකාරිකයෙකු බව චිත්රපටය පෙන්වා දෙයි. ඔහුගේ අභාවය මනෝරාණිට විශාල කම්පනයක් වුවද, ඇය තම දුකෙන් බලය ලබාගෙන, නිර්භීතව සටන් කරයි.
චිත්රපටයේ අවසානයේදී, මනෝරාණිගේ සටනේ ප්රතිඵල කිහිපයක් හෙළි වේ. සම්පූර්ණ යුක්තිය ලැබුණේ නැතත්, ඇය රිචඩ්ගේ නමට ගෞරවය හා සැබෑ කථාව ලොවට දන්වා ඇත. ඇයගේ සටන නිසා, එකල සිදුවූ අතුරුදන්වීම් සහ මිනීමැරුම් ගැන වැඩි අවධානයක් යොමු වූ අතර, මානව හිමිකම් උල්ලංඝනයන් ගැන ලෝකයේ අවධානය ශ්රී ලංකාවට යොමු විය. චිත්රපටය අවසන් වන්නේ මනෝරාණිගේ අඛණ්ඩ සටන සහ ඇයගේ පුත්රයාගේ මතකය රැක ගැනීමට ඇය දරන උත්සාහයන් පෙන්වමිනි.